Od wczesnej wiosny do połowy lata samica wiewiórki wydaje na świat od jednego do trzech miotów. W jednym miocie jest od trojga do siedmiorga młodych, które karmione są mlekiem matki. Oseski rodzą się nagie i ślepe. Otwierają oczy po około 30 dniach życia, a usamodzielniają się po około półtora miesiąca. Samica posiada najczęściej kilka gniazd, jedną kolebkę z młodymi i gniazda zapasowe. Małe wiewiórki wypadają czasami z gniazd w czasie wichury lub ulewnych deszczy. Jeśli gniazdo ulegnie zniszczeniu lub zostanie zaatakowane przez drapieżnika, samica ewakuuje swoje młode do gniazda zapasowego. Dzieje się tak również wtedy, gdy matka czuje się zagrożona i decyduje się przenieść swoje młode w bezpieczniejsze miejsce.
Ponieważ małe wiewiórki dość długo są ślepe i wymagają opieki matki, nawet jeśli są już owłosione, ale mają krótkie futerko, słabo owłosiony ogonek i uszka bez szczecinek, dalej są oseskami. Mała wiewiórka wygląda na bardzo szczupłą, a jej łapy wydają się nieproporcjonalnie długie. Maluchy poruszają się nieporadnie lub leżą zwinięte i nie reagują na otoczenie. Taki maluch powinien zwrócić naszą uwagę, tym bardziej, jeśli znajdziemy kilka młodych obok siebie. Podobnie, jeśli wiemy o gnieździe wiewiórek i napotkamy w okolicy zabitą np. przez auto samicę, należy zainteresować się osieroconym miotem.
Wiewiórka jest częstym mieszkańcem miast. Zamieszkuje dziuple, które mości porostami i mchami, wykorzystuje też gniazda ptaków, dobudowując zadaszenie, lub może sama budować gniazda. Swoje lokum konstruuje z drobnych gałęzi i trawy, z otworem z boku, umieszczając wysoko w koronach drzew, najczęściej w rozwidleniu gałęzi. Wiewiórka to zwierzę aktywne w dzień, wiedzie samotny tryb życia i nie zapada w sen zimowy. Jesienią gromadzi zapasy żywności: orzechy, żołędzie, szyszki, nierzadko zakopując je również w glebie. Największym wrogiem wiewiórek są kuny, koty domowe i ptaki drapieżne. Pożywienie wiewiórki stanowią różnorodne nasiona i orzechy. Wiewiórka chętnie obgryza pączki drzew oraz korę młodych pędów, zjada też owoce, grzyby oraz owady. Plądruje gniazda ptaków, wykradając jaja i małe pisklęta. W Polsce wiewiórka podlega ochronie częściowej. W Europie wiewiórka pospolita zagrożona jest przez ekspansję wiewiórki szarej, inwazyjnego gatunku pochodzącego z Ameryki Północnej. Wiewiórka szara wypiera naszą wiewiórkę, skutecznie konkurując z nią o zasoby środowiska oraz roznosząc śmiertelny dla niej wirus.
Jeśli znajdziesz osieroconego oseska wiewiórki lub rannego osobnika dorosłego zadzwoń do odpowiednich służb: straży miejskiej/gminnej, lokalnego komisariatu policji, centrum zarządzania kryzysowego lub do najbliższego ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt. Poradę można też uzyskać dzwoniąc do Fundacji Dzika Klinika na numer telefonu: 790 36 99 36.
Opracowanie artykułu Joanna D. Wójcik, Fundacja Dzika Klinika – Centrum Pomocy dla Dzikich Zwierząt, w ramach projektu „Ochrona różnorodności biologicznej ekosystemów zurbanizowanych – platforma edukacyjna – VI edycja wirtualna”, współfinansowanego ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie. Autorka infografiki – Rynn Rysuje.
