– Stawiając na dwie nowe ścieżki edukacji w tematyce budownictwa ochronnego – akademicką i społeczną – wychodzimy naprzeciw ogromnym potrzebom rynku budowlanego i nowym obowiązkom samorządów – zaznacza.
Bezpieczeństwo cywilne w centrum uwagi
– To obszar, który koncentruje się na ochronie ludności przed skutkami klęsk żywiołowych, falą uderzeniową wybuchu, promieniowaniem z opadu promieniotwórczego, pożarami czy skażeniami chemicznymi i biologicznymi – wyjaśnia dr inż. Michał Kołaczkowski, koordynator ds. budownictwa ochronnego na Wydziale Inżynierii Lądowej PK.
Do obiektów zbiorowej ochrony należą m.in. schrony wyposażone w systemy filtracji powietrza, niehermetyczne ukrycia oraz miejsca doraźnego schronienia, które mogą powstawać np. w podziemiach budynków.
Nowe obowiązki dla samorządów
Rozwój nowych form kształcenia wynika bezpośrednio ze zmian prawnych. Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej z 5 grudnia 2024 roku wprowadziła obowiązek zapewnienia mieszkańcom miejsc schronienia w obiektach zbiorowej ochrony.
Nowe przepisy dotyczą zarówno inwentaryzacji istniejącej infrastruktury, jak i planowania nowych inwestycji. Od 2026 roku w nowych budynkach użyteczności publicznej powinny znaleźć się schrony lub ukrycia, ewentualnie podziemia przygotowane do pełnienia funkcji miejsc doraźnego schronienia. W nowo projektowanych budynkach wielorodzinnych wymagane jest natomiast przygotowanie takiego miejsca w podziemiu lub budowa obiektu ochronnego.
Skala wyzwań jest duża. Według danych Państwowej Straży Pożarnej z 2023 roku miejsc w schronach w Polsce wystarcza zaledwie dla niespełna jednego procenta populacji, a w ukryciach – dla około trzech procent. Dodatkowo wiele istniejących obiektów jest w złym stanie technicznym.
Szkolenia dla samorządowców
Pierwszym elementem nowej inicjatywy będzie szkolenie dla przedstawicieli samorządów zatytułowane „Obiekty zbiorowej ochrony w praktyce samorządów – wymagania techniczne dla obiektów nowych i istniejących”. Odbędzie się ono 27 marca w formie online.
Szkolenie skierowane jest przede wszystkim do pracowników wydziałów zarządzania kryzysowego, osób odpowiedzialnych w gminach za inwestycje i remonty oraz specjalistów zajmujących się ochroną ludności.
Podczas spotkania omówione zostaną m.in. wymagania techniczne dotyczące schronów i ukryć, różnice między poszczególnymi typami obiektów ochronnych, a także zasady adaptacji istniejących budynków – np. piwnic – na miejsca doraźnego schronienia.
– Chcemy wyposażyć przedstawicieli samorządów w syntetyczną wiedzę inżynierską, która pozwoli im sprawnie planować działania, współpracować z projektantami i podejmować optymalne decyzje – podkreśla dr inż. Michał Kołaczkowski.
Nowy profil dla przyszłych inżynierów
Drugim filarem działań uczelni jest nowy profil dyplomowania „budownictwo ochronne”, uruchomiony na kierunku budownictwo na Wydziale Inżynierii Lądowej. Program przeznaczony jest dla studentów studiów stacjonarnych pierwszego stopnia i realizowany jest na ostatnim etapie studiów.
Już pierwszy nabór cieszył się bardzo dużym zainteresowaniem – wszystkie przygotowane miejsca zostały szybko zajęte.
Studenci w ramach 90 godzin zajęć uczestniczą w trzech specjalistycznych przedmiotach: „Podstawy projektowania budowli ochronnych”, „Projektowanie architektoniczno-budowlane budynków i budowli ochronnych” oraz „Konstrukcje budownictwa ochronnego”. Program obejmuje zarówno analizę obowiązujących przepisów, jak i zajęcia projektowe, podczas których studenci rozwiązują rzeczywiste problemy inżynierskie.
Jednym z ważnych elementów kształcenia jest projektowanie obiektów o charakterze dwufunkcyjnym – takich, które na co dzień pełnią zwykłe funkcje użytkowe, a w sytuacji zagrożenia mogą zostać przekształcone w schrony. Przykładem takich rozwiązań są m.in. garaże podziemne w Szwajcarii.
Wsparcie dla bezpieczeństwa publicznego
Inicjatywy Politechniki Krakowskiej wpisują się w szerszą strategię uczelni, która rozwija współpracę z samorządami oraz instytucjami publicznymi w obszarze infrastruktury, transportu, budownictwa czy ochrony środowiska.
W działania związane z budownictwem ochronnym zaangażowany jest interdyscyplinarny zespół ekspertów Wydziału Inżynierii Lądowej. Tworzą go specjaliści z zakresu konstrukcji żelbetowych, konstrukcji stalowych, mostowych oraz geotechniki.
– To inwestycja w bezpieczeństwo, która będzie procentować przez pokolenia – podkreśla dziekan wydziału, prof. Lucyna Domagała.
Politechnika Krakowska zapowiada, że szkolenie zaplanowane na 27 marca będzie początkiem szerszego cyklu działań edukacyjnych i eksperckich dotyczących infrastruktury ochronnej i bezpieczeństwa ludności.
