W oświadczeniu przypomniano, że inicjatywa z 1965 roku była przełomem w komunikacji dwóch narodów, których historia naznaczona była konfliktami, wojnami i głębokimi podziałami. Mimo trudnych doświadczeń, słynne słowa „udzielamy wybaczenia i prosimy o nie” stały się symbolem odwagi, otwarcia i chrześcijańskiego pojednania. Jak podkreślają sygnatariusze dokumentu, były to słowa, które „utworzyły przed wiekami zarys współczesnych fundamentów Europy”.
W oświadczeniu przypomniano także późniejszy gest pojednania z 1989 roku – mszę świętą w Krzyżowej z udziałem Tadeusza Mazowieckiego i Helmuta Kohla. Moment ten – jak zaznaczają autorzy tekstu – również otworzył symbolicznie drzwi do przyszłej współpracy oraz lepszego zrozumienia między narodami.
Autorzy oświadczenia akcentują, że obecne czasy nie wymagają już jedynie gestów symbolicznych, lecz realnych działań opartych na dialogu, wspólnych projektach, wymianie doświadczeń i naukowej współpracy. Odnoszą się jednocześnie do niepokoju wywołanego sytuacją międzynarodową, w tym rosyjską agresją na Ukrainę oraz rosnącymi napięciami w Europie Środkowej.
Przedstawiciele uczelni podkreślają, że właśnie teraz, w obliczu narastającego niepokoju i polaryzacji, „potrzeba nam wypełnienia tamtych gestów głębszą treścią” oraz budowania mostów tam, gdzie ponownie rosną mury.
Apel do środowisk akademickich
Oświadczenie zawiera również propozycję, by to środowiska naukowe i akademickie stały się liderami nowego etapu współpracy polsko-niemieckiej. Jak wskazano, uczelnie mogą realnie wpłynąć na wzajemne zrozumienie, dzięki wymianie młodzieży, wspólnym badaniom, konferencjom i projektom rozwojowym.
Sygnatariusze proponują rozwijanie relacji pomiędzy instytucjami naukowymi po obu stronach Odry, podkreślając, że to właśnie akademickie spotkania i wymiana intelektualna mogą stać się przestrzenią przeciwstawiającą się stereotypom oraz uprzedzeniom.
„Pójdźmy za tamtymi słowami wypowiedzianymi przez pokolenie przed nami” – apelują autorzy, nawiązując bezpośrednio do pamiętnych słów polskich biskupów z 1965 roku oraz ich przesłania „pamiętajcie, że wybaczamy i prosimy o wybaczenie”.
Pod dokumentem znajdują się podpisy ks. prof. dr hab. Mirosława Kalinowskiego – rektora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, ks. prof. dr hab. Roberta Tyrały – rektora Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie oraz ks. prof. dr hab. Sławomira Stasiaka – rektora Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu.
Sygnatariusze zobowiązują się, że instytucje przez nich prowadzone będą konsekwentnie umacniać dialog, współpracę naukową oraz relacje międzyludzkie, w duchu wzajemnego zrozumienia i pojednania.
Oświadczenie trzech uczelni ma charakter przypomnienia, ale również zaproszenia – do kontynuowania drogi pojednania, którą przed laty rozpoczęli polscy i niemieccy duchowni. To apel o wspólne działania w czasie, gdy solidarność i wzajemność ponownie stają się wartościami szczególnie potrzebnymi.
