Po śmierci Ciołka w tym domu, a nie w pałacu biskupim, mieszkali biskup Piotr Tomicki, a potem kardynał Jerzy Radziwiłł. Szwedzi zniszczyli pałac, a potem kapitule odebrali go Austriacy. Przez dwa ostatnie wieki był m.in. siedzibą więzienia dla księży, Urzędu Probierczego i Studia Filmów Animowanych. Użytkownicy tak go zdewastowali, że stracił reprezentacyjny charakter i popadł w ruinę. W 1996 roku budynek przekazano w użytkowanie Muzeum Narodowemu w Krakowie. Remont trwał klika lat, kosztował blisko 20 mln zł, lecz pałac odzyskał dawny blask. W 2007 roku udostępniono go publiczności.
W przestronnych salach na I piętrze mieści się Galeria Sztuki Dawnej Polski XII-XVIII wiek. Można tam podziwiać polichromie z różnych epok, średniowieczne i renesansowe okna, autentyczne belki stropowe, piękne detale architektoniczne oraz wspaniałe skarby sztuki. Prezentowanych jest tam ok. 300 dzieł wybranych z kolekcji sztuki staropolskiej MNK liczącej ok. 2000 obiektów – najlepszej w Polsce. Najstarsze dzieła mają blisko 900 lat, najmłodsze – ponad 200. Najcenniejsze są skarby z epoki gotyku i wczesnego renesansu, a wśród nich takie perły, jak: najpiękniejsza z Pięknych Madonn - Madonna z Krużlowej, najstarsze polskie epitafium wykonane dla Wierzbięty z Branic, stolnika krakowskiego i starosty sanockiego, rzeźba Wita Stwosza Chrystus w Ogrójcu. Ciekawą częścią ekspozycji jest sala przybliżająca staropolskie obyczaje pogrzebowe – fascynujące świadectwa ówczesnej obyczajowości - m.in. portrety trumienne, katafalk w kształcie gryfa, szaty liturgiczne.
Sztuka Cerkiewna Dawnej Rzeczypospolitej, znajdująca się na parterze pałacu, obejmuje ok. 300 dzieł, wybranych z jednej z najstarszych i najcenniejszych w Europie Środkowej kolekcji sztuki cerkiewnej. Znajdują się tam przede wszystkim dzieła pochodzące z południowo-wschodnich terenów przygranicznych dawnej Rzeczypospolitej. Najważniejszą część zbioru są bezcenne ikony piętnasto- i szesnastowieczne z rejonu Karpat, nazywane też zachodnioruskimi. Ciekawym elementem ekspozycji jest część ikonostasu z Lipowca na Kijowszczyźnie. Jego piękna, ażurowa struktura nadaje sali wystawowej charakter wnętrza cerkiewnego.
W piwnicach Pałacu znajduje się ekspozycja Kraków na wyciągnięcie ręki. Rzeźba architektoniczna ze zbiorów MNK. Obejmuje ona 800 fragmentów najcenniejszych rzeźb architektonicznych z całej Polski, pochodzących m.in. z kościoła Mariackiego, katedry krakowskiej czy katedry gnieźnieńskiej. Są to elementy oryginalne, wykonane z kamienia, lub gipsowe odlewy rzeźb – z portali, zworników, nagrobków królewskich. Na co dzień rzeźby te – świadectwa ponad tysiącletniej historii architektury w Polsce – trudno oglądać z bliska ze względu na niedostępne położenie.
Ponowne otwarcie dla publiczności Pałacu Biskupa Erazma Ciołka uświetni prezentacja w salach wystaw zmiennych wyjątkowego dzieła: cyborium czyli tabernakulum z katedry na Wawelu autorstwa wybitnego rzeźbiarza włoskiego Padovano.
Renesansowy artysta Jan Maria Padovano stworzył cyborium w latach 30. XVI wieku na zlecenie biskupa Piotra Tomickiego, podkanclerzego, wybitnego humanisty, który był królewskim powiernikiem i jednym z głównych mecenasów sztuki w Polsce tamtego czasu. Tabernakulum stało w prezbiterium katedry, na lewo od ołtarza głównego, niedaleko nagrobka Władysława Łokietka. W roku 1605 tabernakulum przeniesiono do kaplicy Mariackiej, wkrótce rozebrano je całkowicie. Elementy rzeźbiarskie dzieła uległy rozproszeniu. Marmurowe cyborium w formie tempietta (mała kolista świątynia) trafiło do kościoła w Modlnicy k. Krakowa. Dwa anioły, które znajdowały się po bokach tabernakulum zakupiono do Muzeum Narodowego w roku 1893 z krakowskiego warsztatu kamieniarskiego Edwarda Stehlika. Pokaz, który zaprezentuje MNK, jest pierwszą od kilku wieków próbą rekonstrukcji cyborium wawelskiego. Zobaczymy tabernakulum poddane konserwacji w pracowni Konserwacji i Restauracji Rzeźby Kamiennej, Ceramiki i Stiuku na Wydziale Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, zestawione z aniołami adorującymi ze zbiorów MNK.
Z okazji otwarcia Pałacu Biskupa Erazma Ciołka zapraszamy także do zwiedzania galerii z przewodnikami, uczestnictwa w wykładach oraz w koncercie. W 18 i 19 kwietnia 2015 wstęp do Pałacu będzie bezpłatny.
oprac. KB
